Stal kotłowa 15HM, 13CrMo4-5, 1.7335 dla energetyki do pracy przy podwyższonych temperaturach na urządzenia ciśnieniowe wg PN-98/H-74252, PN-70/H-94009, PN-75/H-84024, EN 10273, EN 10222-2, EN 10028-2, oraz EN 10216-2.

 

NormaGatunek Stali
Skład Chemiczny %
C:Mn:Si:P:S:Cr:Mo:Ni:V:Ti:Cu:W:Al:N:
PN15HM
0.11 - 0.180.4 - 0.70.15 - 0.35<0.04<0.040.7 - 1.00.40 - 0.55<0.35--<0.25-<0.02-
EN13CrMo4-5 - 13 CrMo 4-5 - 13CrMo4-4 - 13 CrMo 4-4 - 1.7335
0.08 - 0.180.4 - 1.0<0.35<0.025<0.010.70 - 1.150.4 - 0.6---<0.30--<0.012
ISO14CrMo4-5 - 14 CrMo 4-5
0.10 - 0.180.4 - 0.7<0.40<0.025<0.0150.80 - 1.150.4 - 0.6-------
EN13CrMoSi5-5 - 13 CrMoSi 5-5 - 1.7336
<0.170.40 - 0.650.50 - 0.80<0.015<0.0051.00 - 1.500.45 - 0.65<0.3--<0.3--<0.012
AFNOR15CD4.05 - 15CD4 - 15 CD 4.05
<0.180.4 - 0.80.15 - 0.35<0.035<0.0350.8 - 1.20.4 - 0.6<0.3------
GOST15ChM - 15KhM - 15ХМ
0.11 - 0.180.40 - 0.700.17 - 0.37<0.035<0.0350.80 - 1.100.40 - 0.55<0.3<0.05<0.03<0.3<0.2-<0.2
ASTMA182 Grade F11 class 2 and 3 - SA182 F11 class 2 and 3 - UNS K11572
0.1 - 0.20.3 - 0.80.5 - 1.0<0.040<0.0401.0 - 1.50.44 - 0.65-------
ASTMA182 Grade F12 class 1 - SA182 F12 class 1 - UNS K11562
0.05 - 0.150.3 - 0.61<0.5<0.045<0.0450.8 - 1.250.44 - 0.65-------
UNSUNS K12062
<0.200.3 - 0.8<0.6<0.045<0.0450.80 - 1.250.44 - 0.65-------

 

15HM / 13CrMo4-5 - Charakterystyka i zastosowanie

Stal niskostopowa 15HM to gatunek kotłowy chromowo-molibdenowy o stosunkowo niskiej zawartości węgla w porównaniu do pozostałych pokrewnych gatunków stosowanych do pracy w wysokich temperaturach, charakteryzujący się dobrą podatnością na obróbkę plastyczną na zimno i gorąco, bardzo dobrą obrabialnością, spawalnością, przy zachowaniu wysokich własności wytrzymałościowych w temperaturze pokojowej i podwyższonej.

Pobliski odpowiednik 13CrMo4-5, częściej spotykany w postaci wyrobów, stosowany jest jako półfabrykat na części oraz podzespoły m. in. dla przemysłu energetycznego, jak również chemicznego pracujące długotrwale do temperatury 530℃ - mające kontakt z cieczami zawierającymi różnorodne stężenia "trudnych" substancji, gazami, oraz z parą, która może zawierać liczne związki chemiczne - elementy urządzeń ciśnieniowych, kotłów, turbin i instalacji energetycznych.

W gatunku 13CrMo4-5 produkowane są części armatury do instalacji - dennice, kołnierze, kolana, trójniki, profile, rury bezszwowe, jak również pręty, tuleje, odkuwki, płaskowniki i blachy gorącowalcowane w różnorodnych grubościach i przekrojach. Wcześniej wspomniane elementy armatury stosowane są na przewody odprowadzające parę i inne związki, czyli rurociągi, oraz rury przegrzewaczowe.

W przypadku materiałów pełnych gorącowalcowanych, kutych czy odkuwek, wyroby te są stosowane na odpowiedzialne śruby, nakrętki, rozpórki oraz części kotłów i turbin parowych. Wyroby płaskie - takie jak m.in. blachy czy taśmy, odnajdują zastosowanie jako części na zbiorniki ciśnieniowe, łopatki i tarcze kierownicze turbin, walczaki, czy też kolektory pary.

Stal 15HM dostarcza się przede wszystkim w stanie ulepszonymi cieplnie, wyrzażonym zmiękczająco, oraz normalizowanym i odpuszczonym.


Własności mechaniczne dla poszczególnych przekrojów w stanie normalizowanym

  • Wytrzymałość na rozciąganie Rm
    • przekroje <16 - 60mm = 450 - 600 N/mm2
    • przekroje 60 - 100mm = 440 - 590 N/mm2
    • przekroje 100 - 150mm = 430 - 580 N/mm2
  • Granica plastyczności Rp0,2
    • przekroje <16mm = > 300 N/mm2
    • przekroje 16 - 60mm = > 295 N/mm2
    • przekroje 60 - 100mm = > 275 N/mm2
    • przekroje 100 - 150mm = > 255 N/mm2
  • Praca łamania w temperaturze pokojowej KV
    • przekroje 16 - 60mm = > 31 J
    • przekroje 60 - 150mm = > 27 J
  • Wydłużenie A
    • przekroje 16 - 60mm = > 20 %
    • przekroje 60 - 150mm = > 19 %

Obróbka cieplna 13CrMo4-5 - Proces, temperatury i sposób chłodzenia

  • Wyżarzanie zmiękczające w temperaturach rzędu 600 - 700℃
  • Normalizowanie z chłodzeniem w spokojnym powietrzu w temperaturach 910 - 940℃
  • Wyżarzanie odprężające z chłodzeniem w spokojnym powietrzu w temperaturach 660 - 710℃
  • Hartowanie z chłodzeniem w wodzie w temperaturze 890 - 910, w przypadku chłodzenia w oleju 900 - 930℃
  • Odpuszczanie w spokojnym powietrzu w temperaturach 650 - 720℃

 


Granica pełzania i wytrzymałość na pełzanie w stanie normalizowanym odpuszczonym stali 15HM / 13CrMo4-5

Własonści (MPa)Temperatury
450℃460℃470℃480℃490℃500℃510℃520℃530℃540℃550℃560℃570℃
Rz/100003633373112842572302011721471251038673
Rz/100000284251220190163137116947761494033
Rz/20000026022619616713911596766247383125
R1/100002212031861711551411271129883695439
R1/1000001911721521331169883705746363024

 


Firma Virgamet w gatunku 15HM i 13CrMo4-5 dostarcza:

 


Inne oznaczenia i odpowiedniki stali 15HM:

13CrMo4-5, 13CrMo4.5, 1.7335, 7335, 13CrMo45, 15KhM, 13CrMo4-4, 14CrMo4-5, 13CrMo4.4, 14 CrMo 4-5, 13 CrMo 4-5, 15ChM, 15ХМ, 12ChM, 12KhM, 13CrMoSi5-5, 13 CrMoSi 5-5, 1.7336, 12ХМ, 12CrMo, 15CrMo, 12CrMoG, 15CrMoG, CSN 15121, G17CrMo5-5, 15CD4.05, 15 CD 4.05, BS 620, BS 621, KL 9, Cr5Mo45.47, 12Cr4Mo5H, 15Cr90Mo55, IASC7335, 14CrMo3, SFVA F 12, NV 1 Cr 0.5 Mo, SFVA F12, 14CrMo4, SS 2216, Grade F12, Grade F11, Grade T11, Grade T12, Grade P11, Grade P12, K11562, K11564, K11572, K11597, K12062, K12122, K12822.